Psalmenkaraoke met kaarsje op beeldscherm

door Aad van der Wouden

Zierikzeese start kunstproject in kerken Middelburg, Kampen, Gouda en Utrecht

ZIERIKZEE - Een kunstproject op de grens van theologie en beeldende kunst, noemt bedenkster Dieuwke Parlevliet uit Zierikzee haar Calvijnkapel.  Of nog iets scherper: een Rooms-Calvinistische confrontatie. Dinsdag 14 april gaat de karavaan van de kapel in Middelburg van start.

Dieuwke Parlevliet is theologe en kunstenaar. (www.zeeuwsblauw.nl) En die twee passies komen tot uiting in de Calvijnkapel. Het principe is doordacht, maar éénvoudig. Calvijn was vijfhonderd jaar geleden het antwoord op de onvrede over de katholieke kerk. Het werden twee totaal verschillende werelden; Rome en reformatie. En nu komen ze elkaar weer tegen in een kleine kapel.

In een aantal gotische kerken in Nederland wordt een kleine Calvijnkapel ingericht met daarin een knielbank en een beeldscherm. Op dat scherm brandt een kaars. Een kaars is voor veel mensen een symbool. Een kaars wordt aangestoken ter nagedachtenis aan een dierbare en thuis moet de kaars voor geborgenheid en gezelligheid zorgen.

,,Weer neerknielt in de kapel kan een psalm uitkiezen, waarvan de tekst vervolgens door het beeld loopt. De orgelmuziek klinkt dan door de kapel. Karaoke dus,” vertelt Dieuwke Parlevliet. In de kapel komen dus symbolen van verschillende richtingen bij elkaar. Op de vraag voor wie ze het project heeft opgezet zegt ze: ,,Ik kom uit een protestantse traditie en zou zelf graag eens knielen in een kapel. Dan een psalm te zingen: Het lijkt mij zelf ontroerend om te doen.” Geen hoogdravende idealen om Calvijn-aanhangers en katholieken dichterbij elkaar te brengen.

,,Als ik in deze ontkerkelijkende wereld om me heen kijk vind ik dat wel voor de hand liggen. Het gaat over hetzelfde, niet? Anderzijds: Calvijn’s positie komt voort uit een grote onvrede over de leiders van de katholieke kerk. Hij was echt een revolutionaire held in zijn tijd. Als je de laatste tijd ziet welke standpunten de katholieke kerk inneemt, is het maar de vraag of je dichterbij elkaar moet willen komen.”

Voor het project heeft ze een speciale hyves-pagina gemaakt, waarvan vooral kinderen lid zijn geworden, die ze tijdens godsdienstonderwijs verteld heeft over haar kapel. Maar dat zal wellicht veranderen op het moment, dat de kapel het land in gaat. Ook op Youtube staat een vrolijk animatiefilmpje. Verder schreef Parlevliet een kinderverhaal over de Calvijnkapel dat in de boekwinkels en op de locaties te verkrijgen is.

,,Ik heb veel mooie oude kerken aangeschreven met de vraag of ik de kapel in hun kerk mag inrichten. En ik ben verrast door de bereidheid. Natuurlijk waren er ook die het niet zagen zitten, maar dat begrijp ik ook wel, aan het begin van zo’n project denken mensen: wat is dit nou weer? Waar gaat het over? Is het wel serieus?”

Voor fijnproevers. De volgende psalmen zijn door Parlevliet voor de karaoke geselecteerd: Psalm 25:1,9,10 Heer, ik hef mijn hart en handen.....(1551) , psalm 51: 1,2,3 Ontferm U God,....(1543),  psalm 72: 1,4,6 Geef, Heer, de koning uwe rechten... (1543), Psalm 91: 1,2,3 Heil hem wien God een plaats bereidt......(1543/Geneve 1551), psalm 103:1,2,3 Zegen mijn ziel de grote naam des Heren...  (Straatsburg 1539, 1543), psalm 119: 1,7,13 Welzalig die de rechte wegen gaan......(Straatburg 1525), psalm 130: 1,2,3,4 Uit diepten van ellende....(Straatsburg 1539, Geneve 1551). Deze psalmen zullen op een karaoke DVD op de locaties te verkrijgen zijn.

Een psalm is een gedicht uit de Hebreeuwse bijbel, het zogenaamde  Oude Testament. Er zijn er 150 en ze worden toegeschreven aan de legendarische koning David.  De reformator Johannes Calvijn vond dat het zingen van de psalmen een goede manier van bidden was. In de psalmen worden alle mogelijke gebedshoudingen uitgedrukt: er zijn klaagpsalmen, boete- , lofprijzingen, smeekpsalmen enz.

500 Jaar geleden werden de psalmen in de kerkdiensten door kinderen gezongen. In de loop van de 17e eeuw werd het psalmgezang begeleid door orgelspel en in de 20-ste eeuw was het zingen van psalmen op orgelmuziek in de Protestantse kerken gemeengoed geworden.