Psalmenkaraoke in de Sint-Janskerk
Door JANNY ESKES
Karaoke doet denken aan campings en niet aan kerken. Maar de theologe en beeldend kunstenares uit Zierikzee heeft de twee zaken gekoppeld.
Van 13 tot en met 23 mei kunnen bezoekers van de Sint Janskerk in Gouda psalmen meezingen in haar 'Calvijnkapel'. ,,Het is een interactief kunstproject op de grens van theologie en beeldende kunst,'' meldt ze. Op een beeldscherm is een brandende kaars te zien en daarvoor staat een knielbank. Met een druk op de knop kan de liefhebber een psalm uitzoeken. Dan klinkt orgelspel en kan hij of zij meezingen met de tekst die onder de kaars verschijnt.
En iedereen luistert mee? Parlevliet: ,,Ja, maar het orgelspel is heel surround opgenomen. Het is niet zo dat je er bovenuit komt. En je hoeft niks, je kunt ook luisteren en lezen.'' Lachend: ,,Ik weet trouwens niet of iedereen knielt. Protestantse knieën zijn nogal stram. Protestanten zingen staande: wij knielen voor uw zetel neer.''
Tot en met gisteren bevond de Calvijnkapel zich in de Lange Jan in Middelburg. Nu volgt Gouda en daarna reist ze achtereenvolgens naar de Bovenkerk in Kampen en de Domkerk in Utrecht. In Middelburg was de ruimte zo groot als een klaslokaal; in Gouda komt ze aan de zijkant van de middenbeuk. ,,Een mooi intiem hoekje met een hek dat je kunt openen,'' aldus Parlevliet. Zij heeft de kerken samen met de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) uitgezocht. ,,In het kader van het Calvijnjaar zijn er psalmzingavonden en het leek ons leuk daar met de kapel op aan te sluiten.''
Waarom ze dit bedacht heeft? ,,Om iets nieuws te maken. Ik wilde graag iets doen met kapelletjes, die vind ik heel fascinerend, en ik houd van tegenstellingen, omdat die spannend zijn. Bovendien is het Calvijnjaar. Het past niet om een beeld van Calvijn neer te zetten. Hij was wars van persoonsverheerlijking in een reactie op de Late Middeleeuwen. Hij brak met het aanbidden van allerlei heiligen. Het zingen van psalmen vond hij een goede manier van bidden. Psalmen zijn zo rijk: je kunt klagen, boete doen, lof prijzen, smeken. Aan Calvijn hebben we te danken dat we psalmen in kerkdiensten zingen.''
Uit de tijd is dat zeker niet, vindt Parlevliet, al spijt het haar dat het een beetje in de mannenbroederhoek terecht is gekomen. ,,Psalmen gaan al jaren mee en elke keer halen nieuwe mensen er nieuwe dingen uit. Ze zijn onverwoestbaar, het is gewoon wereldliteratuur.''
Uit de reacties op haar project merkt ze wat een diepe emotionele lading psalmen voor sommige mensen hebben. ,,Dat heb ik zelf en dat zie je bij veel protestanten: het zijn de emotionele wortels uit je vroegste jeugd. Ik wilde psalm 51, die over zonde gaat, er buiten houden, omdat ik die nogal zwaar vind. Tot een vrouw zei dat ze die juist graag wilde zingen, omdat haar vader die altijd op de rand van haar bed zong. Mensen worden er meer door geraakt dat ik beseft heb, dat kan heel diep gaan.''
Het woord calvinisme heeft een negatieve bijklank gekregen, maar Dieuwke Parlevliet meent dat dit niet Calvijn aan te rekenen is, maar de calvinisten in latere jaren. De 500 jaar geleden geboren Calvijn noemt ze 'een scherpzinnige man, met een enorme werklust en gedrevenheid, een revolutionair in zijn tijd'.
Haar project is zeker geen evangeliesatieproject, zegt de 49-jarige emeritus predikant, die haar leven tegenwoordig vooral aan de beeldende kunst en aan dichten wijdt. Vorig jaar kreeg ze bekendheid met haar kunstproject 'Volkstuin op zee' in de Oosterschelde. Ze heeft een atelier in Antwerpen, waar ze zich een of twee dagen per week terugtrekt om te dichten. ,,Ik ben heel graag in de grote stad, omdat ik daar veel meer wereld ontmoet. Thuis heb ik een druk gezin. In mijn atelier heb ik meer zitvlees. Het is in het oude Antwerpen en door de vitrage heen zie ik het leven op straat. Maar natuurlijk ga ik ook een broodje bij Jean Pierre halen of langs de Schelde wandelen. Inspiratie opdoen? Inspiratie bestaat wel, dat is een soort wonder. Maar het grootste deel is toch transpiratie.''