columns wereldregio

hoofddoekjes II.

 

Enig idee hoeveel manieren er zijn om een hoofddoek te dragen? En wat die manieren dan betekenen? Grofweg; vrouwen uit Turkije knopen hun hoofddoek onder de kin vast, vrouwen uit Marokko in de nek. Dat zegt nog weinig want je kan hele strakke hoofddoeken hebben van elastische stof, hoofddoeken waarbij de stof nog terugvalt onder de kin door, of zelfs opgehesen tot boven de neus. Dat vertelden me twee hippe meiden in een Antwerpse winkel in een volkse buurt. Een super leuke buurt, rondom het Sint-Jansplein. Zij stonden in een Marokkaanse winkel waar ik rondkeek en deden me het wel even voor. Een paar spelden om de boel vast te zetten. Ik kocht verschillende hoofddoeken om er met mijn leerlingen in de godsdienstlessen mee te oefenen. Het staat vaak erg mooi. Ik heb zelf natuurlijk ook voor de spiegel gestaan (en in de auto als plotseling streng islamitische bijrijder mijn man verrast).

 

Hoofddoeken zijn actueel. Op de Turkse universiteiten helemaal. Maar ook in het westen van Europa zijn de hoofddoekjes de kop van jut geworden. De Antwerpse school waar de meisjes ze eerst wel mochten dragen heeft het dit jaar toch weer verboden omdat ze een ‘zwarte’ school dreigden te worden met de bijbehorende kansarmoede. Dat wil je niet voor die kinderen. Veel van die jonge vrouwen dragen de hoofddoekjes als verzet. Verzet tegen het neerkijken op hun cultuur, dat wil zeggen hun moeders, hun oma’s worden beledigd en weggezet als ‘achterlijk’. Terwijl zij het waren die voor ze zorgden als ze ziek waren, liedjes voor ze zongen, voor ze kookten met heerlijke kruiden. Daar verzet je je tegen. Het wordt een heldendaad als je voor een hoofddoek kiest. En het is een vorm om te laten zien dat je groot bent. Zelf kan kiezen en zelf je leven kan bepalen. Ook al moet je daar veel voor over hebben. Want het kan wel mooi staan, die hoofddoekjes, maar het zit natuurlijk niet zo lekker als loshangend haar.

 

Dat het een teken van onderdrukking is? Ja, ik denk het wel. Daar komt het in ieder geval wel vandaan. Net als onze hele cultuur trouwens een door mannen bepaalde geschiedenis is. (Wonderlijk dat het in de voorlijke noordelijke landen wel lukt om veel vrouwen in de regering te krijgen terwijl ze hier niet te vinden zijn? Kwestie van afdwingen.) Vergelijkingsmateriaal vindt je in allerlei orthodoxe hoeken. Orthodox joodse, getrouwde, vrouwen dragen pruiken, orthodox gereformeerde vrouwen dragen hoeden in de kerk. Het is precies hetzelfde fenomeen en op vrijwel dezelfde grond ontstaan. De een leest het ‘voorschrift’ in de bijbel, de ander in de koran. Dat ze als ‘voorschrifts’-boeken of, nog sterker, oorsprongsmythen worden gezien (dan worden de man-vrouwverhoudingen scheppingsordeningen), maakt de discussie niet eenvoudig. Als iets heilig is – moet je oppassen. Jammer, want heiligen betekent iets apart zetten, het is gewoon iets bijzonders. Net als ieder mens.